1942 թվականի իր հոդվածում Լուի Ռընուն պնդում էր, որ «հնդկական մտածողությունը հիմնված է քերական բնույթի տրամաբանության վրա»։ Երեք ստորոգությունները (categorie), որոնց, ըստ հնդկական փիլիսոփայության, բաժանվում է ողջ իրականությունը՝ նյութ, հատկություն և գործողություն (sostanza, qualità, azione), անվիճելիորեն բխում են լեզվի քերականական վերլուծությունից՝ գոյական, ածական և բայ։ Պանինիի սանսկրիտի քերականությունը և Պատանջալիի մեկնաբանությունները նախորդում են հնդկական փիլիսոփայական տեքստերի մեծ մասի ի հայտ գալուն։
Կարելի է մտածել, թե որքանով է սա առնչվում հունական փիլիսոփայությանը, որն ընկած է մեր մշակույթի հիմքում։ Այս ենթադրությունը, կարծես, հակասում է այն ավանդույթին, որը խոսքի մասերի հայտնաբերումը, և, հետևաբար, քերականության գյուտը վերագրում է Պլատոնին և Արիստոտելին։ Այս հակասությունն ի չիք է դառնում, երբ պարզվում է, թե դրանով ինչ էր նկատի առնվում. նախքան փիլիսոփա դառնալը Պլատոնն ու Արիստոտելը պետք է լեզվաբան լինեին:
Արևմուտքը ծայրեծայր քերականական քաղաքակրթություն է, որը լեզվի վերլուծությունը և դրա համակարգայնացումը քերականության տիրույթում դարձրել է աշխարհի իր ընկալման և բնության նկատմամբ իր տիրապետության հիմքը։ Գիտությունը, որը դարձել է Արևմուտքի կրոնը, ենթադրում է, ինչպես ցանկացած կրոն, անվանական-գոյական աշխարհ, որտեղ գոյաբանությունը, այսինքն՝ այն իրողությունը, որ գոյն արտահայտվում և կարգավորվում է լեզվով, բաժանված է տիրույթների, որոնցից յուրաքանչյուրը գտնվում է առանձին գիտության իրավասության ներքո։ Հետևաբար, Արևմուտքի ճակատագիրը ներդրված է հնդեվրոպական քերականության մեջ՝ իր դեպքերով և աստիճանակարգային կախվածության տրամաբանական-շարահյուսական հարաբերություններով, որոնցում, իր լեզվի հետ միասին, Արևմուտքը ձևակերպում է իր մտածողությունը։
Հնարավոր է՝ այս է պատճառը, որ Չինաստանին հայացք ուղղելը, ասել կուզի՝ մի մշակույթի, որը չի վերլուծել կամ կառուցել իր լեզուն քերականության շրջանակներում, այլ դրանում տեսնում է միավանկ բառեր՝ առանց որևէ քերականական հոդակապի, կօգնի մեզ բացահայտել նոր գաղափար, եթե ոչ փրկություն այն մռայլ ճակատագրից, որը մեզ համար անհայտ կերպով պատրաստել է լեզվի տրամաբանական վերլուծությունը, որը, ոչ պատահականորեն, մեզ սովորեցնում են տարրական դպրոցում։
20 ապրիլի, 2026 թ.
Թարգմանությունը իտալերենից՝ Սահակ Գալոյանի
