ԱՐԵԳ ԱԶԱՏՅԱՆ / ԾՆՆԴԱՏՈՒՆ

ԱՐԵԳ ԱԶԱՏՅԱՆ / ԾՆՆԴԱՏՈՒՆ

Քամի էր։ Սենյակի պատուհանները բաց էին, և դարակների թղթապանակները քամուց ասես սկսեցին շնչել:

Ծննդատան ավագ աշխատողը տուն գնալուց առաջ որոշեց մտնել նորածինների բաժանմունք, պատուհանը փակել և ծանոթանալ նախորդ օրը ծնված երեխաների վիճակագրությանը: Ըստ էության` նրան ամենաշատը հետաքրքրում էր, թե ինչ արդյունք է տվել ծննդատունը նախորդ օրը:

Բացելով նորածինների «գործերը», ավագ աշխատողը նկատեց, որ նախորդ օրը արձանագրվել է 34 ծնունդ՝ 11 տղա և 18 աղջիկ, հինգի սեռն անորոշ է: Նորածիններից 20-ը ապրելու են 50 տարուց ավելի, իսկ՝ 14-ը կմահանան մինչև 50 տարեկանը: 18-ը կլինեն բարձրագույնն ավարտած, 2-ը՝ գիտության թեկնածու, իսկ 14-ը կունենան միջնակարգ կրթություն: Աշխատողը նորածինների անձնական գործերում նկատեց, որ նրանցից 28-ը կամուսնանան, 21-ը կունենան երեխա, իսկ մնացածը՝ կապրեն առանց ընտանիք:

Երբ փակեց անձնական գործերով թղթապանակները և պատրաստվում էր դուրս գալ բաժանմունքից, հանկարծ մի շատ տարօրինակ բան նկատեց: Մոտեցավ սենյակի անկյունում դրված փոքրիկ մահճակալին, որտեղ պառկած երեխան հաշվառված չէր, և նրա տվյալները բացակայում էին:

Աշխատակիցը նայեց երեխային, երեխան՝ նրան: Նրանց սեւեռուն հայացքները հանդիպեցին.

– Ինչո՞ւ ես վախեցած ինձ նայում,- հարցրեց նորածինը:

– Պարզապես խոսքեր չունեմ, ապշած եմ: Ես մինչև օրս այսպիսի բան չէի տեսել,- ասաց ծննդատան աշխատողը:

– Ի՞նչ չես տեսել,- հարցրեց նորածինը:

– Մենք օրական շուրջ 40 ծնունդ ենք ունենում, ես համարյա ամեն օր, արդեն 15 տարի շարունակ, օրվա վերջում ստուգում եմ նորածիններին, ծանոթանում եմ նրանց գործերին և հետո միայն լքում աշխատավայրս։

– Եվ ի՞նչ, ո՞րն է դրա առանձնահատկությունը, որ այսպես ապշել ես,- հարցրեց նորածինը:

– 15 տարվա մեջ առաջին անգամ եմ հանդիպում նորածնի, որ անձնական գործ չունի:

Նորածինը մի պահ լարվեց, քանի որ նրա ողնաշարը դեռ զարգացած չէր և չէր կարող նստել, ձեռքերը միմյանց մոտեցրեց ու նվվաց:

– Հանգստացի՛ր, պետք չէ լարվել, ես մի բան կմտածեմ,- ասաց աշխատողը:

– Ի՞նչ կմտածես, մտածելու բան չկա, ամենայն հավանականությամբ ես աշխարհի ամենադժբախտ մարդն եմ:

– Ամեն ինչ այդքան էլ վատ չէ, եթե մյուս կողմից նայենք, դու բացառություն ես, իսկ բացառիկ մարդիկ միշտ ամենաշատն են վայելում կյանքը,- ասաց աշխատողը:

– Բացառիկ մարդկանց «գործերում» նշվում է նրանց բացառիկության մասին՝ մասնագիտությունը, մրցանակները կամ հաջողությունները, իսկ ես՝ պարզապես պիտանի չեմ:

– Ես քո փոխարեն չէի շտապի:

Երեխան անկողնու մեջ կուչ եկավ, ձեռքը բարձրացրեց վերև և ամբողջ ուժով բռնեց աշխատողի մատը:

– Խնդրում եմ գոնե սեռս ասա:

Աշխատողը մյուս ձեռքով բարձրացրեց երեխային ծածկող սավանը:

– Տղա ես:

Երեխան բաց թողեց մատը, կրկին կուչ եկավ, մյուս ձեռքով սավանը քաշեց վրան:

– Իսկ քանի՞ տարի եմ ապրելու:

– Չգիտեմ:

– Որտե՞ղ եմ դպրոց գնալու:

– Չգիտեմ:

– Առաջին սե՞րը:

– Չգիտեմ:

– Մեքենա կունենա՞մ:

– Դե, երևի, չգիտեմ:

– Ընկերուհի՞:

– Չգիտեմ:

– Մասնագիտությու՞նս:

– Չգիտեմ:

Աշխատողի ձայնը աստիճանաբար լարվում էր, թեև նա փորձում էր քաղաքավարի և ջերմ խոսել, հատկապես հաշվի առնելով այն փաստը, որ երեխայի հետ է զրուցում, բայց, այնուամենայնիվ չդիմանալով բղավեց:

– Բավական է, ասացի չգիտեմ, սա քեզ համար շուտասելուկ չէ, եթե վավերացված «գործ» չունես, ուրեմն ապագա չունես, ուրեմն կյանքդ որոշված չէ, չեմ պատրաստվում հարցերիդ պատասխանել:

Նորածինը շրջվեց փորի վրա և ձեռքերով բռնելով գլուխը՝ լաց եղավ:

Աշխատողը ձեռքը տարավ նրա տաք ու փափուկ գլխին:

– Հանգստացիր, պետք չէ արտասվել, կներես, ես չեմ կարող պատասխանել այնպիսի հարցերի, որոնց պատասխանը ինքս էլ չգիտեմ: Հասկանում եմ, թե որքան ծանր է քեզ համար, բայց միակ բանը, որ կարող եմ ասել «չգիտեմ»-ն է:

– Դու գոնե գիտե՞ս, թե ե՞րբ ես մահանալու,հարցրեց նորածինը:

– Այո, 18 տարուց: Ինսուլտից, ի դեպ, մեքենայի մեջ է խփելու, երբ կնոջս հետ գնանք մեր ամուսնության 50-ամյակը նշելու:

– Հենց ճանապարհի՞ն:

– Այո: Ես ուղեգիր եմ գնելու, բայց ստիպված եմ լինելու հետաձգել ճանապարհորդությունս, և ուղեվորությունս սկսվելու է մեքենայով: Կարծում եմ, լարվածության հետևանք է:

– Իսկ իմ մասին ոչինչ չկա՞ր գրված քո «գործում»:

– Չէ, մարդկանց «գործերում» բոլոր մանրամասները չի գրվում, միայն ամենակարևոր և բեկումնային թվերն են նշվում, իսկ պատճառներն ու հետևանքները մնում է գուշակել:

– Իսկ լարվածությանդ պատճառը ո՞րն է լինելու:

– Չգիտեմ, ասացի արդեն` իմ աշխատանքը լարված է, ամեն օր նույն միջավայրում եմ, բժշկությունը հեշտ ոլորտ չէ, այստեղ շատերն են ինձ պես մահանալու:

Աշխատողը մի պահ նկատեց, որ նորածինը տակը թրջել է: Նրան պառկեցրեց մեջքի վրա, բացեց սավանը: Նորածինը կրկին բռնեց նրա մատը՝ այս անգամ շատ ավելի ամուր, ասես՝ մատը մտցրած լիներ չփչած փուչիկի մեջ և փորձեր դուրս քաշել: Աշխատողը փոխեց երեխայի տակդիրը:

– Իսկ ծնողներս ովքե՞ր են,- դադարից հետո հարցրեց երեխան:

– Ես նրանց «գործին» ծանոթ չեմ, նրանք այստեղ չեն ծնվել: Պետք է, որ լավ մարդիկ լինեն, հաշվի առնելով, թե որքան բարի ու պայծառ ժպիտ ունես:

– Դու երեխա ունե՞ս:

– Ոչ:

– Իսկ ունենալո՞ւ ես:

– Ոչ իհարկե, անհեթեթ հարցեր ես տալիս:

– Տար ինձ քեզ հետ:

Աշխատողը շփոթվեց, քրտնեց, բաց թողեց երեխայի ձեռքը:

– Ինչպե՞ս տանեմ: Դա ամենաանիմաստ միտքն էր, որ երբևէ լսել էի:

– Ոչինչ, երեխաները երբեմն անիմաստ մտքեր ասում են, բայց դու փորձիր ավելի լուրջ մոտենալ այս հարցին, դու երեխա չունես, իսկ ինձ վաղը հաշվառումից հանելու են ու վերացնեն, ու՞մ է պետք առանց ապագայի երեխան: Քեզ հետ ես պաշտպանված կլինեմ:

– Ոչ,- կոպիտ ասաց աշխատողն ու մոտեցավ սենյակի դռանը: Անջատեց լույսը, դուրս եկավ սենյակից: Մի քանի վայրկյան անց ներս մտավ, առանց լույսը վառելու մոտեցավ նորածնին, սավանով փաթաթեց, ամուր գրկեց և դուրս տարավ:

Հաջորդ առավոտ ծննդատան քույրերից մեկը պատահական նկատեց, որ մի թղթապանակ ընկել է գետնին և աննկատ մնացել: Նորածիններից մեկի «գործն» էր: Քույրը բացեց այն: Նորածնի անձնական գործում գրված էր՝ «Որդեգրվելու է մեկ օրականում, ապրելու է տարեց, խորթ ծնողների հետ: Հինգ տարեկանում կոտրելու է ոտքը, տասը տարեկանում անկանոն վարքի պատճառով հեռացվելու է դպրոցից, 12 տարեկանում հաճախելու է բասկետբոլի խմբակ, որտեղ մարզումներից մեկի ժամանակ դանակահարելու է մի տղայի: 15 տարեկանում կորցնելու է կուսությունը, 16-ում բաժանվելու է խորթ ծնողներից, 18-ում ինքնասպան է լինելու՝ մինչ այդ հաղորդագրություն ուղարկելով խորթ հորը՝ մեղադրելով նրան իր բոլոր անհաջողությունների մեջ»: