Բարև՛, մա՜մ։
Մորս շիրմին իր սիրելի կարմիր կակաչները դնելուց օրեր անց ես նույն ծաղկավաճառից սպիտակ վարդեր էի գնել` քո ծննդյան տարեդարձը շնորհավորելու համար։ Էդպես էլ գրասեղանիս մնացին։
Վերջին անգամ չգիտեմ երբ բացված նոթատետրիս, մինչև վերջ չկարդացածս գրքերի, մորիցս հուշ մնացած գրչատուփիս կողքին։ Մի խոսքով՝ այն ամենի, ինչը կիսատ էր մնացել։ Խղճացի։ Որոշեցի դնել մի ծաղկամանի մեջ, որն ինչ-որ մեկն էր ինձ նվիրել։ Բայց ոչ` որդիդ, այլ պատահական մեկը, ում երբեք չկարողացա սիրել։ Մոռացվո՛ղ մեկը, որի անունն անգամ չեմ էլ մտաբերում։
3 օր հետո թոշնեցին` իրենց թերթերի հետ չորացնելով նաև երազանքիս վերջին կաթիլները։ Իսկ գուցե դրանք գոլորշիացան ու հիմա ավելի վերևո՞ւմ են` մյուս բոլորի հետ միասին։ Երկինքն ինչքան գեղեցիկ է, չէ՞… Իսկ քանի՞ հոգու ես դու էնտեղ գտնում, մա՜մ։ Ես` շատերին։ Նրանցից ոմանց հասցրի հրաժեշտ տալ, մեծ մասին՝ էդպես էլ ոչ։ Բայց բավական էր գլուխս դնել քո ծնկին ու պարզապես լացել, իսկ դու շոյեիր մազերս. ես կհամակերպվեի բոլոր կորուստներիս հետ։ Ու կարևոր չէր` նույն պահին ուր և ում հետ կլիներ տղադ, ում գլուխը կշոյեր և ում մազերի խավարում կթաղեր գանգուրներիս փայլը:
Ես քո համարն իմ հեռախոսում գրանցել եմ ինձ ամենահարազատ ընդամենը 1 տառով, կողքին դրել իմ սիրտը` միևնույն ժամանակ հստակ իմանալով, որ դա միակ հեռախոսահամարն է, որին երբեք էլ չեմ զանգի, և որից զանգ չեմ ստանա երբեք… Միամիտ ինքնախաբեություն է, չէ՞։ Հատկապես այս դեպքում, երբ նույնիսկ չգիտես` ինչպես եմ քեզ դիմում։
Մամ, հիմա երևի արդուկում ես որդուդ վերնաշապիկը, հավաքում ես գրապահարանի վրայի փոշիները, որտեղ Ռեմարկենք են ննջում։ Իսկ իմ սիրտն էդպես էլ մնաց չարդուկված` անհամար ծալքերով, որոնք իրենց դրոշմը թողեցին նաև ճակատիս` կնճիռների տեսքով։ ԱնհաՐմար ճեղքերով, որոնք ամեն շնչելուցս հիշեցնում են իրենց մասին` ցավի տեսքով։
Տղայիդ երևի էլ չես հարցնում իմ մասին։ Նա ինձ արդեն չի ճանաչում։ Իսկ ես նրան ճանաչում եմ այն գլխապտույտին հասնելու աստիճան, որն առաջանում է, երբ 12 հարկանի շենքի տանիքից ներքև ես նայում արդեն ինքնասպանված աչքերով ու նախանձում ապրողներին… Ճանաչում եմ` ընդհուպ մինչև վիրակապված դաստակներ ու արնաքամ եղած երակներ։
Նա գիտեր, որ ես հենց առաջին վայրկյանից պատրաստ էի քեզ մայր կոչել։ Ու երևի թե խանդեց, մա՜մ։ Չէր սիրում, որ յուրացնում են իրեն պատկանողը… Չսիրեց ինձ։
Չսիրեցի Ռեմարկին։ Միգուցե այն պատճառով, որ իմ հոգին ավելի փոշոտ է, քան նրա գրքերի` տարիներով չթերթված էջերը։ Տեսնես մանուշակի չորացած թերթիկներ պահվա՞ծ են դրանց արանքում…
Մա՜մ։
Չէ, մեծ բան չէր ուզածս։ Ընդամենը քեզ հետ նստել այն խոհանոցում, որտեղ երբեք էլ չեմ հայտնվի, ու թեյի սեղանի շուրջ տարբեր գաղտնիքներ բացահայտել` սկսած մազերիդ երանգը ստանալու եղանակից, վերջացած տղայիդ սիրելի ուտեստի բաղադրատոմսով։
Եվ գուցե էդ դեպքում արդեն ինձ ոչ ոք չասեր` էս ոնց ա, խոհանոց ես մտել, աշխարհի վերջը մոտ ա ոնց որ։
Գուցե վրաս չծիծաղեին` էսքան ուրիշ լինելուս համար։ Ձեր պատշգամբից աշխարհին նայեի` երևի կյանքն ուրիշ կերպ ընկալեի…
Էնպես կանեիր, որ կյանքից հետ չմնամ։
Ինքս ինձնից հետ չէի մնա, մա՜մ։
Ես ընդամենն ուզում էի քեզ մայր կոչել, սառը շիրմաքարը փոխել տաք արցունքներով, ձեռքերովդ պատրաստված սիրելի ուտեստի բուրմունքով ու բույրով այն սպիտակ վարդերի, որ քեզ համար էի գնել…
Բայց մեռածներն ավելի ներկա են, քան ապրողները… Իմ ու որդուդ սպանված սերն էլ բացառություն չէր։ Պարզապես նա նկար չունի, որ դնեմ գրասեղանիս ննջող մյուս բոլոր շրջանակների կողքին, նայեմ ու սգամ։ Նա աներևույթ էր։ Անտեսանելի։ Թափանցիկ։ Օդի նման էր, որն արդեն քանի տարի է` չեմ շնչում… Իսկ վստա՞հ եմ, որ չեմ մոռացել շնչելը, մա՜մ… Ինչքան ծանր են արտաբերվում այս երեք տառերը։ Հատկապես` իմ շուրթերից։ Հատկապես` քեզ դիմելիս։ Եվ, վերջապես, հատկապես֊ներից ամենածանրը` այն, որ չես լսում ինձ։ Կամ գուցե չես ուզում լսել։
Քեզ հետ զրուցելու հազար թեմա ունեմ։ Սա հազարմեկերորդն է։ Արի շարունակական դարձնենք մենախոսությունս։ Ու ոչինչ, որ չես լսում։ Որ ցանկություն էլ չունես երեսս տեսնելու։ Որ հաղթողին ամեն ինչ է մնում, իսկ պարտվողը ստիպված է համակերպվել այդ փաստի հետ։ Մի բան էլ ասեմ ու խոստանամ, որ էլի կգամ։
Ուզում եմ ասել, որ ներել եմ նրան… Ծնունդդ շնորհավո՜ր, մա՜մ։
