Լույ է տեսել վրաց բանաստեղծուհի Էկա Քեվանիշվիլիի «Իմ սիրուն կյանքը» բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ Ասյա Դարբինյանի թարգմանությամբ եւ Արփի Ոսկանյանի բանաստեղծական մշակմամբ։ Գիրքը հրատարակել է «Ակտուալ արվեստը»՝ Գրքի երեւանյան միջազգային ութերորդ փառատոնի շրջանակներում եւ «Վերսոպոլիս»հարթակի աջակցությամբ։ Էկա Քեվանիշվիլիի ստեղծագորություննեպը բավականին հայտնի են հատկապես «Գրողուցավի» ընթերցողներին, քանի որ նա պարբերաբար ներկայացվել է կայքում եւ գրականության իր ընկալումներով կայքի կորիզը կազմող հեղինակների պես հարազատ է «Գրողուցավին»՝ իրականությունը, սոցիալական խնդիրներն ու քաղաքականությւնը անձնական ապրումներին ու գրականությանը միահյուսող մետացմամբ։ Հրաշալի գրող լինելուց զատ Էկա Քեվանիշվիլին լրագրող է եւ աշխատում է «Ազատություն» ռադիոկայանում։ Ինչպես նշում է Ասյա Դարբինյանը իր առաջաբանում՝ «Լրագրողն ու գրողը, գործն ու կոչումը Էկա Քեվանիշվիլիի պարագայում ներդաշնակորեն համատեղված են․․․ Այլոց, երբեմն էլ սեփական կենսափորձի հումքից Քեւանիշվիլին կարողանում է արտասովոր պոեզիա կերտել»։
Էկա Քեւանիվիլին հին բանաստեղծական գրքի եւ երկու պատմվածքների ժողովածուների հեղինակ է, որոնք բոլորն էլ արժանացել են ուշադրության եւ եղել Վրաստանի ամենահեղինակավոր «Սաբա» մրցանակի թեկնածու։
Ներկայացնում ենք մի քանի բանաստեղծություն «Իմ սիրուն կյանքը» ժողովածուից։
Վաճառվում է գրախանութներում։
Մի անգամ Էկա Քևանիշվիլին
Մի օր Էկա Քևանիշվիլին շատ ուզեց բանաստեղծություն գրել։
Այն պիտի լիներ մի փոքրիկ քաղաքում եղած մեծ երկրաշարժի մասին։
Բայց մտածեց` էս մի ձեռք լվացքն էլ կանեմ, ու՝ նոր։
Մտածեց՝ էս մի ճաշն էլ եփեմ։ Մնում է միայն կտրատել կանաչին։
Միանգամից կփռեմ մաքուր սպիտակեղենը, կկախվեմ պարաններից,
Լվացքի տասը ամրակից երեքը Ռիտա Էսեբուայի պատշգամբ կընկնի։
Երբեմն նաև ներքնազգեստը։ Հետո ի՜նչ։
Մտածեց՝ արի՛, էս փոշոտ գրքերի վրայով էլ անցնեմ լաթով,
Հետն էլ կթերթեմ, սկզբի տողով պատմություններ կհիշեմ,
Կթափանցեմ հին արկածների մեջ․ համ հավաքել կհամարվի, համ ընթերցել։
Բանաստեղծությունը մինչ այդ մտքումս կգրեմ, մտածեց մեր Էկա Քևանիշվիլին,
Որը մի անգամ մի հեռուստաընկերության մի ռեպորտաժի ենթագրում
ներկայացվեց որպես երիտասարդ վրացի բանաստեղծ։
Հետո մտածեց՝
Թափել ա՞ղբ, թե՞ գրել բանաստեղծություն,
Տան շորերի վրա վերարկու հագավ և աստիճաններով իջավ աղբի տոպրակով։
Իսկ բանաստեղծությունը ներսից քաշքշում, ուզում էր գլխից դուրս ցատկել,
Չլսված բան է ինձ էսքան սպասեցնելը, բա չե՞մ անհանգստացնում,
Իսկ Էկան նրան ասում էր՝ մի քիչ էլ սպասիր, տե՛ս, թոնրի հաց են թխում,
Ձեռքի հետ սա էլ տուն տանենք, միանգամից մեկն երկուսն անենք։
Տուն հասնելուն պես նրան դիմավորեց արդուկելու կույտի ցույցը։
Բորբոքվեցին շապիկներն ու վերնաշապիկները՝
Ո՞ր մեղքի համար ենք երկու շաբաթ էսպես շպրտված։
Լա՛վ, ասաց բանաստեղծուհի Էկա Քևանիշվիլին,
Լա՛վ, ա՛յ զոռով ճմրթվածներ, ու սկսեց նրանց բնավորությունը ուղղել։
Իսկ բանաստեղծությունը գրվում էր, գրվում էր գլխում,
Արտահայտություն առ արտահայտություն փոխվում էր,
Կարծես երկիրը նորից էր շարժվում, և ահա,
Երբ վերջակետ դնելու ժամանակը եկավ, դռան զանգն էլ հնչեց։
Քաղցած մարդը եկավ աշխատանքից հոգնած և նստեց խոհանոցի սեղանի մոտ։
Դե միանգամից կերակրեմ, մտածեց Էկա Քևանիշվիլին,
Եվ շարեց ու շարեց մի ժամ առաջ եփածները։
Միանգամից ամաններն էլ կլվանամ՝ մտածեց։
Ու լվաց։
Ու արդուկեց։
Ու հավաքեց։
Ու մաքրեց։
Ու գրեց այս բանաստեղծությունը՝ այն բանաստեղծության մասին,
Որը Էկա Քևանիշվիլին շատ էր ուզում գրել։
Ինչպես այցելել 80-ամյա տատիկին
Նախ պետք է հիշենք, թե երբ ենք վերջին անգամ տեսել նրան։
Գործի դնենք խիղճը, ապա մտածենք.
Տատիկը կարող է երկար չապրել, դրա համար արժե տեսնել նրան։
Տատիկը, գաղտնիք չէ, որ մեծացրել է մեզ, դրա համար էլ արժե տեսնել նրան։
Տատիկին սիրում ենք։ Ուղղակի զբաղված ենք։ Մեկ է արժե տեսնել նրան։
Տատիկը կարոտում է մեզ, ինչը միշտ մոռանում ենք։
Հետևաբար, ստացվում է, որ կրկնակի արժե տեսնել։
Ճիշտ է, մենք հիմա վերադառնում ենք աշխատանքից հոգնած,
Բայց գուցե այնուամենայնիվ գնա՞նք տատիկին տեսնելու։
Ճանապարհին դեղատուն ու խանութ էլ կպատահի․․․
Գուցե զանգահարենք և հարցնենք, թե ինչ է նրան պետք։
Գուցե ուղղակի զանգահարենք և հարցնենք՝ ոնց է։
Խոստանանք, որ եկող շաբաթ կայցելենք։
Բա որ մինչև եկող շաբաթ չապրի՞։
Տասը րոպեով մտնենք ու դեղը տանենք։
Նա մեզ կհասկանա։ Տատիկները դրա համար են։
Վերջում գնում ենք նանայով կարամել, դեղեր, բլիթներ։
Հիշում ենք, որ սիրում է ապխտած ձուկ։ Իսկ 20 լարիանոցը
առանձին մի կողմ ենք դնում նրա կնճռոտված ձեռքերի համար։
Այսպիսով գնում ենք 80-ամյա տատիկի մոտ և նայում նրա մեջ։
Նրա աչքերում մենք տեսնում ենք մեզ՝ փոքրիկներին։
Իսկ մեր աչքերում տեսնում ենք մեր իսկ անխուսափելի ծերությունը։
Երևակայական պապիկի հուշատախտակ
Կցանկանայի լինել հայտնի պապիկի թոռնուհի`
Որևէ հայտնի կենդանաբանի, կամ, միևնույն է,
Հասարակության լայն շերտերին անմատչելի
Գիտաճչուղի մեջ հաջողության հասած մեկի։
Տանս մուտքի մոտ կպցնեին նրա կիսադեմով հուշատախտակ։
Հուշատակտակ է կամ ցուցանակ, հասկացաք, չէ՞՝ մի նշան, որ
Այս տանը,
այս ժամանակ
նա ապրել է,
կերել ու մահացել։
Իսկ նրա դագաղի հետևից գնացել է ամբողջ քաղաքը։
Նման տատի թոռնուհին կցանկանայի լինել՝
Ոտքը ոտքին գցած բաբուլինկայի,
Որ սեզոնային Սանկտ Պետերբուրգ էր գնում, երբեմն էլ՝ Փարիզ։
Ռուսաֆրանսախոս տատիկի՝ նախորդ դարում մոդայիկ։
Թառամած մատներին նույնիսկ իննսուն տարեկանում էլ
Մարջանով հսկա մատանիներով։
Հետո երբ իբր աղքատացան՝ մութ իննսունականներին։
Ինչ-որ ճենապակիներ են վաճառել երեք հատ ու դրանով փրկվել։
Ձմեռները կառավարության ամառանոցներում էին անցկացնում,
Ամառներն էլ էին այդպիսին ՝ ուրիշի փողերով տաքացած ոսկորների։
Եթե նման նախնիներ ունենայի,
Այսքան շատ աշխատել հարկավոր չէր լինի։ Հյուծվելու չափ։
Մեծ պատուհաններով տուն կունենայի։ Հասկանում եք, չէ՞,
Մի տեղ՝ Բազալեթիի փողոցում։
Մետրո նստած չէի լինի,
Վարկեթիլիի տեղն էլ չէի իմանա, և այնտեղ ապրողներին էլ՝
Մարդի՞կ են, թե՞ ինչ-որ ուրիշ բաներ։
Լուրերի թողարկումներին գլուխս կշարժեի ափսոսանքով,
Անտաղանդ լրագրողներ՝ կասեի։
Հետո ինձ կսիրահարվեր նման հուշատախտակով գիտնականի թոռը։
Ազնվացեղ շների պես կխաչասերվեինք։
Ամեն ինչ ավելի հեշտ կլիներ, քան այսօր է։
Չէի հիշի՝ ինչպես է պապիկս սար բարձրանում՝
Կորացած մեջքին տոպրակ գցած
Ու ինձ ասում, որ հողից ոչ ոք չի խուսափի։
Իսկ ես ասում եմ՝ մեր հողն ավելի ծանր է։
Երբ սիրում էի, կարծում էի՝ ցածրահասակ եմ
Այո՛, երբ շատ էի սիրում, մտքումս
Հասակս համեմատում էի, ու նա ինձնից բոյով էր։
Այսօր կարելի է խոսել այդ մասին.
Տարիներն անցել են կոկորդ քերելով,
Կուլ տված, մարսված են։
Կարծում էի՝ ինձ անդուրների մեջ են գցել։
Մտածում էի՝ երեւի թարս եմ ծնվել,
Որովհետեւ կարող էի սպասել այդպես՝
Անտանելի երկար եւ ցավոտ,
Կարծես սիրտս մսաղացի մեջ մանրացրել եմ,
Կարծես բազուկներովս կպել եմ արդուկին։
Կարծում էի՝ մարդիկ ինձ ծաղրում են,
Որովհետեւ տասնչորս աչքանի եմ,
Իսկ ինձ պետք էին այդ աչքերը, որ ոչ մի բան
Չվրիպի աչքիցս, հետեւեմ ամենին։
Կարծում էի՝ կարճ եմ, կոլոտ, ժողովո՛ւրդ,
Այնքան ցածր, որ նա պետք է շատ կռանար
Ձեռքերով փաթաթվելու համար։
Իսկ ես վախենում էի, որ մինչ ինձ հասնելն ուրիշին
կտեսնի,
Դրա համար ձգվում էի։
Կարծում էի՝ պատահաբար ընտրեց ինձ,
Ձեռքս բռնեց ու ամաչեց հետ կանգնել։
Եվ երբ շատ էի սիրում, կարծում էի՝
Ամեն օր կարող է ավարտվել այդ սերը։
Ու պատրաստ էի դրան ամեն օր։
Մինչեւ մի օր, երբ իսկապես ավարտվեց,
Հասկացա՝ ես միջահասակ էի
Եվ բավական դուրեկան,
Ունեի երկու աչք, եւ դրանք ինձ բավական էին։
Սպանախը
Երբեմն, երբ ոչինչ այլևս չի ստացվում,
Թաղի մրգավաճառի խանութից
Երկու մեծ փունջ սպանախ ես ընտրում
Ու տուն հասնելուն պես
Մեծ կաթսայում, եռացող ջրի մեջ խեղդում։
Հետեւում ես՝ ինչպես է զվարթ կանաչը մգանում,
Ինչպես է մեռնում, թալկանում ու սմքում,
Այս խշշան, կյանքով լի փունջը
Ինչպես է դառնում թուլացած զանգված։
Եթե սեղմես ձեռքով ու ջուրը քամես,
Փոքր գունդ կդառնա՝ մի բուռ։
Հետո անողորմ կկտրատես, կուղարկես ներս։
Թվում էր՝ մի աշխարհ կկերակրի,
Բայց նույնիսկ դու ես սով զգում։
Սով ու հոգնածություն․
Այսքան տանջանքից հետո՝ մի բուռ խոտ։
Սերն էլ է հենց այդպես։
Սպանախի պես սմքող։
