Բարբարա Կորուն/Անանուն կինը՝ Նոյի կինը, համաշխարհային ջրհեղեղից հետո

Բարբարա Կորունը Սլովենիայի արդի գրականության ամենակարեւոր դեմքերից է, սահմանախախտ, համարձակ կին բանաստեղծների սերնդի առաջատար ներկայացուցիչներից։ Նրա մուտքը գրականություն տպավորիչ է եղել «Քնքշության սուր եզրը» (1999) ժողովածուով, որն արժանացել է Գրքի ազգային տոնավաճառի մրցանակին՝ «Դեբյուտային գիրք» անվանակարգում։
Բարբարա Կորունը ծնվել է 1963 թվականին, Լյուբլյանայում։ Լյուբլյանայի համալսարանում ուսումնասիրել է սլովեներեն եւ համեմատական գրականագիտություն։ Դասավանդել է, զբաղվել է նաեւ դրամատուրգիայով։ Յոթ գրքի հեղինակ է։ 2011 թվականին լույս տեսած «Շուտով կվերադառնամ» ժողովածուն արժանացել է Սլովենիայի ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկին՝ «Վերոնիկայի մրցանակ»-ին։ Նրա ինչպես առանձին բանաստեղծությունները, այնպես էլ ժողովածուները թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով։
Հայերեն թարգմանվում է առաջին անգամ։

Եղջերուն

Զարթնում եմ, ազդրերիս արանքում՝ եղջերուի տաք լեզու։
Բաց դռնից թափանցում է հորիզոնական շողը վերջալույսի։
Դնչով զգուշորեն հրմրում է կուրծքս ու լիզում եղջերուն։
Թողնում եմ՝ լեզվով փշոտ շոյի շեքս, կուրծքս, դեմքս․․․
Արբեցնող է եղջերուի հոտը՝ հողի, մամուռի, նեխման ու վախի։
Բնազդի հոտը։ Հետո պառկում է կողքս՝ հպվելով փորիս,
Ձեռքս սահեցնում եմ նրա հաստ, կոշտ մազերի վրայով։
Գլուխը հպարտ ձգում է վեր, հայացքը՝ դեպի անտառը,
Աղջամուղջի մեջ կարմրին է տալիս է նրա մերկ առնանդամը։

Մութը թանձրանում է։ Ձեռքս մեկնում եմ դեպի խավարը
Եվ դիպչում տղամարդու մարմնին։
Ցանկությունն իմն է, կիրքը բոցավառվում է իմ մեջ։
Նա սիրում է ինձ պարզ, անպաճույճ, մտերմիկ։
Նրա ձեռքերում են հյուսիսային և հարավային քամիները։
Նրա մարմնի միջով հոսում են գետեր և ծփում օվկիանոսներ։
Նրա բերանը տաք է՝ լի ամառային անձրեւով։
Սենյակը լցված է երկրային և ոչ երկրային ձայներով։
Երբեմն լուսնի մոլորված մի շող լուսավորում է դեմքը։

Աչքերիս չի նայում։ Ասես պահպանում է ինձ իրենից։
Երբեմն սիրում է այնպես, որ հողը սահում է ոտքերիս տակից,
Երբեմն հեշտանքը բխում է նրա պորտից՝ զուլալ աղբյուրի պես։
Երբեմն նրանից լավա է ժայթքում։
Բայց երբեք չի ցավեցնում նա ինձ։
Ամեն անգամ զգուշորեն շրջում է ինձ փորի վրա՝ գետնին։
Եվ երբ կծոտում է վիզս ու տաք շնչում ծոծրակիս,
Գիտեմ, որ ինձ կգթան։

Առաջին շողերի հետ նրա մազերում մանր ծաղիկներ եմ շոշափում։
Մորթին գլխից տարածվում է մեջքին, հասնում պոչուկին։
Նրա փորին կենդանական խոտի փափուկ փնջեր են ծլում։
Նայում է ինձ եղջերուն՝ արդեն ոչ այնքան մարդկային աչքերով։
Աչքերով՝ սահմանի այն կողմից։
Ավելի ու ավելի սմբակացող ձեռքերը մոլորված են ինձ շոյում։
Նրա եղջյուրներն աճում ու տարածվում են։

Տնակը լցվում է առավոտի բույրով, եղջերուն ոտքի է ելնում, որ գնա։
Դարպասից դուրս վերջին հայացքով փշրում է ինձ ու այրում։
Եվ երբ մարում է արագ սմբակների արձագանքը,
Զգում եմ՝ մխացող փշրանքներից իմ վայրի ծաղիկներ են աճում։

Գայլը

ինձ օտար է, օտար է նա՝ այս գայլը, որ խժռում է մարմինս,
ցածից խոթում է դունչը բոլոր փոսերիս մեջ ու լպստում,
կծկվում եմ, պատսպարվում մարմնիս մի անկյունում,
նահանջում դեպի գլուխս՝ նրանից հնարավորին չափ հեռու,
ես վախենում եմ զգալ իմ մարմինը, զգալ նրա մարմինը,
իսկ նա նոր թափով է լափում, նրա բերանը երախ է,
որ պատառոտում է իմ նուրբ միսը սուր ատամներով,
լեզվով, դնչով, ճիրաններով, մորթով, վարսանդով, որ
խրում է մինչև արմատը նորից ու նորից,
եւ կրկին՝ մարմնի մեջ այս, որն այլեւս իմը չէ՝
բռնությունն այս թույլ եմ տալիս, չեմ պաշտպանվում,
բայց նաեւ չեմ հանձնվում, փափուկ եմ ու ճկուն,
ինձ շուռումուռ է տալիս տիկնիկի պես,
մտածում եմ՝ այդպես է․ նա տղամարդ է, իսկ ես կին եմ,
այդպես է ճիշտ, այդպես պիտի լինի,
նա տաշում է ինձ, դարձնում ավելի ու ավելի բարակ,
միայն մի նուրբ թաղանթ, բարակ մաշկ է ինձ բաժանում,
հետո բացվում է դրախտը իմ գլխում, դրախտը մարմնում,
դրախտը անմարմին․ նա դեռ ընկղմվում է մեջս, զարկվում է ինձ,
ճղում, ներխուժում, փորփրում, ասես փնտրում է ինչ-որ բան,
իսկ իմ ներսը լի է, լեփ-լեցուն ջինջ հեղուկով, եւ խաղաղ եմ այնքան,
որ ինձ համար մեկ է՝ ինչ կլինի հետս հետո, մեկ է, թե նույնիսկ
արյուն է հեղվում ինձնից, չեմ զգում ո՛չ ցավ, ո՛չ հաճույք,
բայց նաեւ գիտեմ, որ ամեն ինչ լավ է լինելու,
չեմ վստահում գայլին, բայց ամեն ինչ լավ է լինելու,
այն ուժը, որն իմ մեջ է, հզոր է նրանից եւ փոխում է նրան,
բուժում է նրան, բուժում է ինձ, վերքն է բուժում։

Անանուն կինը՝ Նոյի կինը, համաշխարհային ջրհեղեղից հետո

Ամիսներ, տարիներ է՝ սպասում եմ այստեղ՝ տախտակամածի տակ։
Կարեկցանքից իջել եմ հառաչող կենդանիների մոտ։
Այստեղ խավար է, խոնավ ու հեղձուցիչ։ Անտանելի գաղջ։
Կոկորդիլոսները բացում են ատամնաշատ երախները,
օձերը շվվացնում են, առյուծները սոված մռնչում են,
իսկ ամենից ուժեղ՝ հնչում է փղերի անհանգիստ դոփդոփյունը։

Սկզբում վախենում էի մթությունից ու ձայներից,
անհասկանալի շարժից արարածների, որոնց չեմ տեսնում,
բայց կռահում եմ՝ սարդ, մուկ, հարյուրոտնուկ, կարիճ։
Մեծ ու փոքր, բոլորը շարժվում են զարհուրելի համընթաց,
ասես անտեսանելի ջրապտույտում՝ մութ և անըմբռնելի։
Ես միաձուլվել եմ նրանց, զգում եմ մեր ընդհանուր գոյությունը՝
տաք, խոնավ ու գարշահոտ։

Քառասուն օր, քառասուն տարի։ Մենք ծերացանք, խաղաղվեցինք
մեր տխրության ու սովի մեջ։ Այստեղ ներքևում Աստված չկա։
Մեր ապահով գաղջափոսում սպասում ենք մորուքավոր
մարդամեկին, որ կատարում է Աստծո հրամանները։

Աղմուկ եմ լսում․ Նոյը կենդանիներին հանում է ցամաք։
Դեմքս սեղմում եմ դռան ճեղքին
և հեղեղվում եմ լույսով, որն արդեն մոռացել էի։

Երբ ամուսինս, որն ինձ մոռացել է, դուռը բացի,
քամով ու արեւով լի նրա կրծքավանդակ
կմխրճվի կենդանիների բազմությունը՝
բազմաոտ մարմին՝ հազարավոր փայլուն աչքերով,
որոնք տագնապած շարժվում են ամեն կանխազգացումից։
Առաջինը ես կլինեմ։

Անգլիայի թագուհի Եղիսաբեթ I, 17-րդ դարի սկիզբ

Ես ծերանում եմ։ Ցուրտը սողոսկում է մեջս՝ ամեն կողմից։
Պատուհանից երևում է ծովը՝ մոխրագույն անսահմանություն։
Ատամներս դեղնում են։ Եղունգներս էլ։ Բայց ներսումս
դեռ վառվում է կրակը։ Իմ թուլացած մկանների մեջ, իմ փխրուն
ոսկորների։ Ջե՛րմը։ Տեսնես ուրիշներն զգո՞ւմ են։ Այդ տզրուկները,
երեսպաշտ, կեղծավոր առնետները՝ իմ պալատականները։

Քո նուրբ, անմեղ դեմքը գունատվեց, երբ գիշերով
առաջին անգամ քեզ բերեցին մոտս։ Չէիր կարողանում
հայացքդ բարձրացնել, չէիր կարողանում ոչինչ բարձրացնել։
Ես փրկեցի քեզ ինձնից, և միայն ես գիտեմ, թե
երբ կորցրի թագս, անունս, սիրտս։
Ամեն զգացմունք թուլություն է։ Ու ոչինչ ցույց չեմ տվել։

Քո հետևից հազվադեպ եմ ուղարկել, որ գաս հանդիպման։
Ու միշտ առաջինն էի հեռանում։
Բայց մխում էի, այրվում, բոցավառվում։ Տանջանքը
ցանկության, տանջանքը բացակայության։
Դու սյունն էիր, որին հենում էր իմ թագավորությունը։
Իմ թագավորությունը հայտնի աշխարհի կեսն է։
Պատերազմներում Աստված էր ինձ հետ։

Անվերջանալի, անքուն գիշերներում դեռ լսում եմ
հաղթության գոչյուններն ու անեծքների հառաչանքը։
Չկա դժոխք՝ ավելի սարսափելի իմ անքուն գիշերներից,
իմ սառած օրերից։ Իմ ագահությանը սահման չկար։
Իմ տառապանքներին ողորմություն չկա։
Եթե դժոխքը գոյություն ունի, ես կայրվեմ այնտեղ։

Այս տարի աշունը հատկապես շուտ եկավ։ Սառած
մեղուներն օդից ընկնում են մարդկանց ափերի մեջ։ Շատ չի
մնացել ինձ ապրելու։ Զգում եմ, որ արդեն
դառնում եմ առասպել, բառերի երկար շղթա։
Դու էլ ես ինձ մոռանում, սիրելիս, տեսել եմ՝ ոնց ես
թաքուն նայում նրան՝ ջահելին, սև մազերով։

Վաղը կիմանաս, որ հրամայել եմ գլխատել քեզ։

Երկուսը

Երկուսը հանվում են․
հանում են հագուստը,
հանում են կոշիկները,
հանում են զարդ ու ժամացույց,
հանվում են մինչև մերկ մաշկը։

Շարունակում են հանվել,
ափերի շոյանքներով հանում են
մասնագիտությունն ու անունը,
իրենց առօրյա սովորությունները,
համբույրներով համբերատար
հանում են իրենց նախկին
սերերը, ակնկալիքները,
մեղմ ու կոպիտ խածոցներով՝
իրենց տարիները, իրենց կիրքը,
հանում են սեռը մեկը մյուսի՝
իրենց բերաններով։

հանում են մանկությունը
(սա ամենաերկարն է տևում)․
մորը, հորը սրբում են
գրկախառնություններով,
շփելով մարմինը մարմնին,
մինչև հյութը քամվի։

Հասնում են այն մթությանը,
որը երբեք անուն չի ունեցել․
նրանք դրան անուններ են տալիս
և մոռանում տված անունները
այրվելիս։

Նրանք հանվում են էլի
լացի ու ծիծաղի միջով,
հևքի ու հառաչների,
մինչ աննկարագրելի
մարմնականը,
ծննդից էլ անդին․

Նրանք մերկ են։

Հայելի

Տղամարդը կռանում է վրաս,
ինչպես լճի վրա։
Իմ ջրե հայելու մեջ
ուզում է տեսնել իր դեմքը։
Բայց իմ ջուրը մութ է,
պղտոր ու խորը,
չի արտացոլում նրան։
Տղամարդը փնտրում է՝
զարմացած ու հիացած,
և վախենում եմ ես,
որ կցատկի մեջս,
հատակին փնտրելու
իր դեմքը՝
մեռած։

Մութ ու վախվորած

զիջում ես։ կնոջ պես։ սպասում ես։ փափուկ ես, ինչպես կին։
ինձ դուր են գալիս տղամարդիկ, որ փափուկ են կանանց պես։
պառկած ես կողքս, համարյա հպվում ես, մութ ես ու վախվորած։
լիովին հանգիստ ես, և քո ծաղիկն ամբողջությամբ բաց է,
ես ինձ ասում եմ՝ նա կնոջ պես է։ ինձ ուժեղ ու երջանիկ
եմ զգում։ կարող եմ ձեռքով դիպչել, այնքան բաց է ու մոտ, բայց
վախենում եմ, որ նրա նուրբ ծաղիկը կփակվի,
որ կվնասեմ այն։ այն ծաղկում է սև-սև, մաքուր սև,
նրա ծաղիկը՝ փափուկ, խորը և թավշյա, ձուլվում է խավարին,
և փափուկ, փափուկ լռություն է հորդում նրանից,
ասես անլսելի, անսահման գեղեցիկ երաժշտություն։
իմ տղամարդը։ իմը։ ով նուրբ է կնոջ պես։

Սեւ, ամառային գիշերով

սեւ ամառային գիշերով
գնացի այգի՝
քեզ համար ծաղիկ քաղելու

նա երկար կռիվ տվեց
իր բոլոր փշերով
թերթիկներով մղկտում էր

հիմա սպասում եմ
տան անկյունում
քո գալուն

զգում եմ
ինչպես է դողում
ձեռքերումս
ինչպես է խավարում
նրա սև, տաք արյունը
կաթում

Այգի

երբ գալիս ես՝ ցանում եմ
երբ գնում ես՝ ծաղկում է
խավարում փայլփլում են
սերմերը բացակայության

հողի անտեսանելի խորքում
տարածվում են ոչնչի արմատները
մենակությունը սոսափում է
օտարության գլխիկները՝ հաստանում

միայն մոլախոտերը
այդ լուռ բույսերն են
արտասանում այն, ինչ չկա

Թարգմանությունը՝ Հասմիկ Վարլ Ղազարյանի եւ Արփի Ոսկանյանի