Հանս Տիլլը ծնվել է 1954 թվականին, Բադեն-Բադենում (Գերմանիա)։ Հայդելբերգի համալսարանում ուսումնասիրել է լեզուներ, այդ թվում՝ գերմաներեն ու գերմանալեզու գրականություն, ինչպես նաեւ՝ պատմագիտություն եւ իրավագիտություն։ Նա բանաստեղծ, թարգմանիչ, խմբագիր եւ մշակութային գործիչ է։ Բեռլինի Հումբոլդտի համալսարանի եւ Մայնցի համալսարանի պրոֆեսոր է։ Ֆրանսերենից գերմաներեն է թարգմանել բազմաթիվ գրքեր։ Wunderhorn հրատարակչության համահիմնադիրն է, Edenkoben Künstlerhaus արվեստի տան տնօրենը։ 2003 թվականից ի վեր վարում է «Հարևանների պոեզիան. բանաստեղծները թարգմանում են բանաստեղծներին» աշխատարանը, որին 2024-ին մասնակցել են հայ բանաստեղծները, եւ որի արդյունքում ստեղծվել է «Երկու սիզիփոս» ժողովածուն։
Հանս Տիլլը բազմաթիվ բանաստեղծական գրքերի հեղինակ է, այդ թվում՝ «Քաղաքացիական նպատակներ» (1995), «Անհոգի կրոններ» (2003), «Անհամբերության թանգարան» (2010), «Գյուղերի գիրք» (2014), «Ձեռնարկ ժամապահների համար» (2015) եւ այլն։ Բազմաթիվ գրական մրցանակներ է ստացել, այդ թվում՝ Պետեր Հյուխելի անվան մրցանակը (2004) եւ Բազելի պոեզիայի մրցանակը (2021)։
Կյանքի կեսը
Նա հիմա քայլում էր զրնգալով՝
կարծես բաժակների վրա՝ գունագեղ՝
տափաստանի կենդանիների պես,
որ դուրս էին ցատկում նրա ներսից։
Նրա մաշկը դարձել էր չոր,
խշխշում էր ամեն քայլն անելիս,
նա սնունդ էր բտում
ավազով լի աղիների մեջ,
Մինչեւ գոտին հասներ կոկորդին։
Նա տրոհվում էր երկու
հավասարակշիռ մասերի՝
բախվող երկայնական հատույթում։
Մեկը՝ ճտպտան ու եռնդով լի,
մյուսն՝ արդեն դատարկ,
ինչպես բերան, որ քնի մեջ ուտում է
սեփական ատամները։
Խոտ
Չես կշտանում օտար անուններից,
որ թաքցնում են ձայնավորները։ Մարդկանց կոչում են
վայրերի անվամբ, որ նրանք չեն տեսնի երբեք։ Ոչ մի քար՝
խոտի մեջ։ Պետք է ձայնավորի պարունակությունը
հանել հնարավորինս բարակ ասեղով,
ինչպես թռչունը՝ որդը
հերկած հողից։ Մարդկանց անվանում են
ըստ իրենց գործի՝ հնամաշ կոշիկի պես։ Ինչպես շանը
անվանեմ «ականջ», աղջկան կարելի է՝ «խնձոր»,
ընկերոջս անվանում եմ Աբդելվահաբ։ Շատ մոտ են
մարդկանց անունները՝ աստիճանների վրա դիրք բռնած,
դրանց ձայնավորները փայլատակում են ստվերում։
Կանգնած ես խոտի մեջ՝ մինչև պարանոցդ։ Այն վաղուց
արև չի տեսել։ Լցված ցողունի ջերմությամբ՝
քայլում ես դեպի քաղաք, որ մեկ բարձրանում, մեկ իջնում է
իր բետոնե զանգվածից մեկ-երկու միլիմետրի չափով։
Ես տանում եմ խոտը ինձ հետ՝ ինչպես անուն՝ միս ու արյուն,
ու հենց այդպիսով՝ բառ իմ բառից։ Անցնում եմ փողոցը,
քանի որ անդին ես այլ մարդ եմ՝ մեկը,
որ խոտով զարդարում է մեքենաները։ Այս մտքերը
մնացել են անցյալում։ Գուցե մենք մեծացել ենք՝
ավելի, քան ընդունված էր մեր ընտանիքներում։ Բերկրանքը
ճաշկերույթի զվարթ թողել ենք անցյալում։ Նույն
խոտի վրայով երկու անգամ չեն անցնում։
Սեքս գրերի հետ
Նա փակեց դուռը, որ քամուն ներս չթողնի,
բայց իշամեղուները
մտան տուն փոստարկղի ճեղքով։
Միջանցքի սանդուղքին շնչում էր հարևանուհին,
իսկ օդը լի էր մոխրի
ու բանանի հոտով։ Գնացքը սլացավ
քաղաքի վերջին րոպեների միջով,
իսկ տրամվայը՝ հետևից։
Հետո նա մոտեցավ սառնարանին
ու հանեց ինչ-որ բան՝ ապակե,
թափանցիկ ու մաքուր։ Նա զգաց հին նյութի
կպչունությունն իր ձեռքերին,
կրծքավանդակին՝ անտանելի ճնշում պատերից։
Այժմ իր ջինսե շապիկի օձիքից
քոր էր գալիս ծոծրակը,
ու հանկարծ նրան պարզ դարձավ, որ ինքը
մերկ է՝ չհաշված բամբակե շապիկը՝
կախված կեռիկից։
Անվերնագիր (Խմելու ջուր)
Ես չեմ ուզում լինել այն տերեւը, որի վրա
հանգչում է անհանգիստ միջատը։ Հագիս են
երեկվա կոշիկները,
երբ լեզուները լողում էին լճակում
անհամբեր։
Ես գնում եմ պատուհանի մոտ, որը դեռ բաց է
այն ժամանակներից, երբ այստեղ այգի կար։
Անցքեր կան օդի համար, բայց
միջատները անցնում են դրանց միջով։
Գույները հալվում են խմելու ջրի մեջ։
Ես չեմ ուզում խոտ լինել ներբանների տակ։
Երբ ջուրն իր բանն է ասում։
Երբ շունը փորում է հողը։
Ձայն՝ թավշախավ ու ծորուն
կթի՛ր մեղուներին (Արպի պես)
և նստիր թութակների կողքին
պարտիզանները կանաչաթև
ծլվլում են թաքստոցից
կիսամերկ ծառի վրա
ջրանցքի մոտ
վերևից մորզեի կոդերով
հեռագրում դաշնակիցներին ստորգետնյա
կոկորդիլոսներին ու առնետներին
վերգետնյաներից
ծիվ-ծիվ հոպ-հոպ կու-կու
մեր վերևում մեր մասին՝ դիմակավորներիս
նստարանին մունջ շարված ծերերի
երբ մեզ կծում է
մեղվի կաթը։ Երբ քամին
սրբում է փեթակները
Պֆալցի անտառներից
Ուրալից
Բոսֆորից
ձգվող փետուրները
մազմզուկները…
Թարգմանությունը՝ Միլենա Սաֆարյանի եւ Արփի Ոսկանյանի
