Նարե Գրիգորյան/Զաբել Եսայան՝ փրփուր

Այս տեքստը գրվել է Սիլվա Չոբանյանի հետ համագործակցությամբ: Սիլվան ուներ ներկայացման մտահղացումը և կառուցվածքը: Նարե Գրիգորյանին առաջարկեց գրել ներկայացման համար տեքստ: Այս տեքստը Նարեի արձագանքն է Զաբել Եսայանի մասին Սիլվայի հետ զրույցին:  

Զաբել Եսայան՝ փրփուր

ելույթ

Զաբել- հանուն: հանուն ազատության, արդարության, համակեցության, ազնվության: 

աստիճանաբար աղմկոտ ա դառնում ձայնը ու աղոտ բառերի շարան, մետաղական հնչողությամբ, գնալով ավելի աղոտ ու հեռու:

Զաբել- հանուն:

ու ավելի անհասկանալի ձայնով շարունակվում ա: 

Զաբել- ու Եղիշե Չարենցը:

էլի անհասկանալի բառեր ու սև: 

տղամարդու ձայն- Փրփուր

բնակարան 

Զաբելը սենյակում գնում-գալիս ա, աղջիկը մոր հետևից պտտվում ա, մեկ-մեկ՝ կանգնում, նայում, հետո էլի պտտվում: Կինը քայլում ա, ոնց որ չիմանա՝ ուր, հասնում ա պատի, սեղանի, դռան:

Զաբել-փակ ա , – հանդիպում ա առարկայի, -էս էլ ա փակ, փակ ա:

Շրջվում ա, նայում աղջկան, որը հետևից քայլում ա: 

Զաբել – Սոֆիկ, փակ ա։

Դուռը ծեծում են կինը շարունակում ա քայլել ու կպնել առարկաների: մտնում են ոստիկաններ, կինը շարունակում ա քայլել:

-Փակ ա,- ասում  ա, – էս էլ ա փակ:

ոստիկանները սկսում են խառնել տունը վերցնում են սանր, մատանի, լիֆ, մազակալ ու գիրքը: կինը տեսնում ա դանդաղացրած ոնց են վերցնում , նայում ա աղջկան: 

Զաբել-Սոֆիկ փակած ա:

բանտախուց.

երեք կանայք (Զաբելը, Կարինեն և Աշխենը)

Զաբելը քայլում ա հանդիպում պատի, հետո էլի քայլում ա հանդիպում մահճակալի, հետո՝ էլի քայլում, հանդիպում ճաղերի, հետո էլի քայլում ա հանդիպում կանգնած կնոջ. սկսում ա խոսալ:

Զաբել-ծաղիկները բազմազան են, մեկը մեկից տարբեր, տարբեր հոտով , տարբեր գույնով: մի խումբը իրար նման են ու նույնը չեն, մյուս խումբն էլ իրար են նման ու էլի նույնը չեն: մենք էլ ծաղիների պես զանազան ենք: 

ուրիշ ձայն– Ծաղիկ, կարճացած և ձևափոխված ընձյուղ, կատարում է միկրո և մակրոսպորոգենեզի, փոշոտման, բեղմնավորման, սաղմի զարգացման և պտղիգոյացման ֆունկցիա։ Առաջանում է տերևներիցզուրկ ցողունի՝ ծաղկակոթի վրա[1]։ Ծաղիկները մեծ նշանակություն ունեն ժողովուրդների մեծ մասի մշակույթում: Ինչ-որ տեղ դրանք օգտագործվում են զարդարման համար, ինչ-որ տեղ ծառայում են որպես ուշադրության նշան, իսկ ինչ-որ տեղ դրանք լիովին հարգվում են… (վիքիպեդիա)

երկու կանայք հմայված լսում են: 

Զաբել-կա մի իրականության հնարավորություն, որ բոլոր ծաղիկներն էլ միասին կիսեն պարտեզը:

ուրիշ ձայն – Չկան սպիտակ ծաղիկներ՝ իրականում դրանք անգույն են, այսինքն՝ չունեն գունավոր պիգմենտներ և ուղղակի արտացոլում են արևի լույսը։ Ծաղիկների սև պիգմենտ նույնպես չկա, գույնը կարող է լինել կամ մուգ կարմիր, կամ մուգ մանուշակագույն:(վիքիպեդիա)

Զաբել- շատ մարդիկ կան աշխարհում որ կերտում են էդ իրականությունը՝ երանելի գալիքը: գալիս ա ,մոտ ա: աշխարհը բաց ու լայն տեղ. հարատև խաղաղություն:

կանայք օրորվում են Զաբելի բառերի ռիթմով: լսվում ա ոստիկանի ոտնաձայնը: կանայք գնում են նստում են մահճակալներին: ճաղերը բացվում են: Զաբելին տարան հարցաքննության: 

հարցաքննության սենյակ

ոստիկան – դու կարգը տապալելու մտադրություն ունես:

Զաբել-ես կարգ ստեղծողներից եմ, միասին ստեղծենք կարգը՝ բոլորիս համար:

ոստիկան – կարգը կա. դու պետք ա ենթարկվեիր, չես ենթարկվել պատժվելու ես:

Զաբել- ես եկել եմ , որ միասին ստեղծենք մեր կարգը՝ իմ ու ձեր, ինձ կանչել են, որ միասին ստեղծենք:

ոստիկան – դու եկել ես կարգը տապալես, խոստովանի՛:

Զաբել- ինձ կանչել են, որ միասին ստեղծենք՝ միասին, նոր կարգը, բոլորիս համար:

ոստիկան – ոչ կարգը արդեն կա: քո խոսքերը ապացույց են, որ մեղավոր ես, խոստովանի՛:

Զաբել- ես անմեղ եմ, ինձ կանչել են որ միասին…

ոստիկան – լավ, ասա ո՞վ էր կանչողը, ու՞մ հետ ես:

Զաբել- հայրս ասում էր որ …

էս ի՞նչ սև տեղ ա, բառերս սպիտակ, տեղը՝ սև, 

էս ի՞նչ թարս տեղ ա, 

տեսնու՞մ ես բառերս սպիտակ են:

փրփուր:

բանտախուց

Զաբելը մտնում ա խուցը, սկսում ա քայլել, էլի քայլել ու հասնում ա պատի, մահճակալի, պատի: կանայք իրանց մահճակալների վրա նայում են իրար, նայում են իրան ու իրար. կանայք լուռ են: կանայք տեսնում են՝ Զաբելը անջատված ա, բան չի խոսում, ձայն չի հանում: 

կանանցից մեկը մոտենում ա: Զաբելը տեսնում ա կնոջը ու սկսում ա խոսալ:

Զաբել- ծաղիկները՝ բաց երկնքի տակ, պես-պես, գույնզգույն, տարբեր հոտերով. մեկը՝ մեծ, մեկը՝ փոքր, մեկի թերթերը՝ բաց, մյուսինը՝ փակ, մեկը՝ շատ թերթերով, մյուսը՝ մի քանի, մեկը՝ համաչափ, մյուսը՝ բազմաձև, բոլորը՝ միասին,  բաց երկնքի տակ: ես էլ ծաղիկ, դու էլ ծաղիկ, ոստիկանն էլ ծաղիկ, ոստիկանապետն էլ ծաղիկ, մեր երկիրն էլ՝ պարտեզ:

ուրիշ ձայն – պարտեզ- պտղատու ծառեր՝ ծաղիկներ և այլն աճեցրած հողամաս (սովորաբար՝ ցանկապատված), այգի

• փոխաբերական գործածվում է իբրև որևէ կարգի լավ՝ ցանկալի՝ երջանկավետ վիճակի՝ կյանքի և այլն վայրի խորհրդանիշ ◆ Երջանկության՝ բախտի պարտեզ: (վիքիպեդիա)

Զաբել – ես անմեղ եմ երևի աչքերս են մեղավոր:  

ու ծիծաղում են երեք կանայք՝ մի հիստերիկ-անզուսպ-կատաղի ծիծաղով: հետո գալիս ա հանգիստը: երեքով՝ հանգիստ, իրար հետ, խցում շարժվում են. խոսում երգում, ժպտում, հանգիստ ու համահունչ շարժվում են: լսվում են ոտնաձայներ. ոստիկանը եկավ: Զաբելը հանգիստ գնում ա դեպի ճաղերը:

հարցաքննության սենյակ

ոստիկան – ձեզ ուղարկել են որպեսզի տապալեք կարգը, խոստովանե՛ք:

Զաբել – ինչքան ուզում եք հանցանք փնտրեք, ես եկել եմ, որ ստեղծենք միասին մեր կարգը՝ բոլորիս համար. ինձ կանչել են:

ոստիկան – ո՞վ ա ձեզ կանչել, ու՞մ հետ եք, ո՞վ ա ձեզ ուղարկել, ու՞մ մոտ եք եկել: 

Զաբել – ինձ կանչել են, որ ստեղծենք մեր բոլորի կարգը: ես եկել եմ ձեզ մոտ, որ միասին ստեղծենք մեր բոլորի կարգը:

ոստիկան – դուք կարծում եք, թե ով եք, որ եկել եք մեզ մոտ: ո՞վ ա ձեզ նման բան ասել, թե դուք պետք ա գաք ու ստեղծեք նոր կարգ:

Զաբել – մեր բոլորի կարգը. միասին, իրար հետ, բոլորիս համար:

ոստիկան – դուք հասկանու՞մ եք՝ ինչ կարող է լինել ձեզ հետ, եթե չխոստովանեք ձեր մեղքը: 

Զաբել – էս ի՞նչ սև տարածք ա, 

տեսնու՞մ եք իմ սպիտակ բառերը՝

փրփուր:

բանտախուց

խցիկում ա Զաբելը: ուզում ա քայլի. չի ստացվում: ուզում ա քայլ անի. մի բան պահում ա՝ ոնց որ վախենա, ոնց որ եթե քայլ անի, մի վատ բան կլինի, կընկնի կամ մի ուրիշ բան՝ չգիտի ինչ: կանայք նստած են մահճակալներին, նայում են իրան: Զաբելը կանգնած ա, տեղից չի շարժվում. երկար: կանայք նայում են իրար: մոտենում ա մյուս կինը: Զաբելը նայում ա, տեսնում ա կնոջը: ասում ա:

 – ծաղիկները…

ուրիշ ձայն – Հինդուիզմում ծաղիկները լայնորեն օգտագործվում են զոհաբերությունների համար՝ դրանք այրվում են ծիսական կրակի մեջ՝ հիվանդություններից ազատվելու և շրջակա միջավայրը մաքրելու համար։

Ավստրալիայում ռիսթելլա խոլորձը չի ծաղկում մակերեսի վրա, այլ ծաղկում է գետնի տակ։ Այն փոշոտվում է ոչ թե մեղուներով, այլ բզեզներով։

Մոլորակի ամենահին վարդը 1000 տարի զարդարել է գերմանական Հիլդեսհայմ քաղաքը։ Չնայած իր մեծ տարիքին, ծաղիկը շարունակում է ծաղկել ամեն տարի:

Մասուրը, որը նույնպես վարդ է, ունի ընդամենը 5 թերթիկ, իսկ արհեստականորեն բուծված սորտերում դրանց թիվը հասնում է 128-ի։ 

Աշխարհի ամենամեծ ջրաշուշանը՝ Վիկտորիա Ռեգիան, հասնում է 2 մետրի տրամագծին և կարողանում է դիմակայել հասուն մարդու քաշին։ (վիքիպեդիա)

Զաբել – սպիտակ տառերով սպիտակ բառեր

սև էկրանին սպիտակ բառերով

պարտեզի գույները սպիտակի մեջ երևան 

ես կամ դու կաս դու կաս

սպիտակ բառերով ծաղիկները թող երևան :

ասում ա հմայիլի պես՝ ոնց որ կախարդական տեքստ, ու սկսում են միասին շարժվել , պարել՝ ոնց որ ծաղիկներ լինեն պարտեզում ու քամուց համահունչ շարժվեն: լուռ, հանգիստ, թեթև: լսվում են ոտնաձայներ. Զաբելը հանգիստ մոտենում ա ճաղերին: 

հարցաքննության սենյակ

ոստիկանը նստած ա ,ինքը՝ կանգնած:

Զաբել – ես անմեղ եմ

Ոստիկան- . հա՞

Զաբել – հա,- շարունակում ա՝ ոնց որ ինքն իրան ասի, ցածրաձայն,- իմ աչքերն են…

Բացվում ա դուռը մտնում ա երկրորդ տղամարդը: Զաբելը քարանում ա: սենյակը կտրուկ սևանում ա: մութ ու լուռ ա: հետո սկսվում են ձայներ՝ ծաղրի ձայներ, տղամարդկանց գոռգռոցներ, հրացանների ձայներ, կանանց ճիչեր, ջարդվելու ձայներ, ցավի ձայներ: 

բանտախուց

խցում ա: դեմքով՝ դեպի պատուհանը: կանայք՝ ոչ շատ, բայց մոտ, կանգած նայում են իրան, ուզում են կպնեն կամ ձեռքը բռնեն. չեն կարողանում:  

ուրիշ ձայն – խստովանաթուղթի տեքստ, տաս տարվա դատապարտման տեքստ:

Վերջում

Սոֆիկը կանգնած ա: ծովի ալիքների ձայն ա. կարդում ա արդարացման տեքստը:

ուրիշ ձայն – Զաբել Եսայան՝ փրփուր, Սոֆի Եսայան՝ փրփուր,Սիլվա Չոբանյան՝ փրփուր, Նարե Գրիգորյան՝ փրփուր, Նանոր Պետրոսյան՝ փրփուր, էլի անուններ՝ փրփուր: